Członkowie rodziny po angielsku – słownictwo, zasady i opis rodziny

Nazwy relacji rodzinnych pojawiają się na egzaminie, w rozmowie z nowo poznanymi osobami i podczas zwykłego small talku. Problem zaczyna się wtedy, gdy trzeba odróżnić brata przyrodniego od przyrodniego brata w rodzinie patchworkowej albo poprawnie opowiedzieć o teściach. Poniżej porządkuję członków rodziny po angielsku od podstawowych słów po bardziej zaawansowane wyrażenia, a także pokazuję, jak z tych elementów zbudować naturalny opis.

Najbliższa rodzina po angielsku – immediate family i podstawowe pojęcia

Najbliższa rodzina to po angielsku immediate family. W praktyce zalicza się do niej przede wszystkim rodziców, dzieci i rodzeństwo. Z kolei nuclear family oznacza rodzinę nuklearną, czyli zwykle rodziców oraz ich dzieci mieszkających razem. Nie jest to określenie wartościujące ani sugestia, że taki model jest „właściwy” – po prostu opisuje konkretną strukturę.

Najważniejsze słowa to:

• parents – rodzice,
• mother i father – matka i ojciec,
• children – dzieci,
• son i daughter – syn i córka,
• siblings – rodzeństwo,
• brother i sister – brat i siostra.

Słowo siblings jest bardzo wygodne, ponieważ nie wskazuje płci. Jeśli powiem I have three siblings, oznacza to „mam troje rodzeństwa”, ale nie wiadomo, czy są to bracia, siostry, czy połączenie obu. W języku polskim często próbujemy przełożyć je jako „bracia i siostry”, choć naturalniej będzie powiedzieć po prostu „rodzeństwo”.

W codziennej rozmowie formalne mother i father często zastępują mum oraz dad. W odmianie amerykańskiej częściej spotkamy zapis i wymowę mom. Brytyjskie mum nie jest błędem, podobnie jak amerykańskie mom. Słowa mummy i mommy są bardziej dziecięce, choć w niektórych rodzinach pozostają czułymi określeniami także później.

Podczas pracy jako niania zauważyłam, że dzieci bardzo szybko uczą się tych słów, jeśli odnoszą je do konkretnego rysunku. Wystarczy narysować prostą rodzinę i podpisać osoby: mum, dad, sister, brother. Nie polecam jednak wymagania od dziecka zapamiętania całej listy naraz. Lepiej wprowadzić trzy lub cztery słowa, a potem użyć ich w zdaniach: This is my brother. My brother is seven.

Dalsza rodzina po angielsku – aunts, uncles, cousins i kolejne pokolenia

Extended family to dalsza rodzina, czyli krewni wykraczający poza rodziców, dzieci i rodzeństwo. Należą do niej między innymi:

• aunt – ciotka lub siostra któregoś z rodziców,
• uncle – wujek lub brat któregoś z rodziców,
• cousin – kuzyn lub kuzynka,
• nephew – bratanek albo siostrzeniec,
• niece – bratanica albo siostrzenica.

Angielski nie rozróżnia w jednym słowie, czy cousin jest kuzynem, czy kuzynką. Jeśli płeć ma znaczenie, można powiedzieć my male cousin albo my female cousin, ale w zwykłej rozmowie zazwyczaj wystarczy kontekst lub imię. Podobnie aunt i uncle mogą oznaczać zarówno krewnych biologicznych, jak i osoby spowinowacone.

Szczególnej uwagi wymagają nephew i niece. Pierwsze słowo odnosi się do chłopca będącego dzieckiem naszego rodzeństwa, drugie do dziewczynki. Nie oznaczają szwagra ani bratowej. Przykład: My sister’s son is my nephew – „syn mojej siostry jest moim siostrzeńcem”.

System nazw kolejnych pokoleń jest logiczny:

• grandfather i grandmother – dziadek i babcia,
• grandparents – dziadkowie,
• grandson i granddaughter – wnuk i wnuczka,
• great-grandfather i great-grandmother – pradziadek i prababcia,
• great-grandson – prawnuk.

Każde kolejne pokolenie w górę lub w dół otrzymuje następne great-. Pradziadek to great-grandfather, a prapradziadek – great-great-grandfather. W języku angielskim można te elementy powtarzać, chociaż w dłuższej wypowiedzi często wygodniej dodać objaśnienie: my great-great-grandfather, that is, my ancestor from four generations ago.

Rodzina przez małżeństwo i powinowactwo – prosta reguła in-laws

Jeśli relacja powstaje przez małżeństwo, bardzo często używamy końcówki -in-law. Dzięki niej nie trzeba zapamiętywać zupełnie nowych słów:

• mother-in-law – teściowa,
• father-in-law – teść,
• parents-in-law – teściowie,
• brother-in-law – szwagier,
• sister-in-law – szwagierka,
• son-in-law – zięć,
• daughter-in-law – synowa.

Warto zauważyć, że brother-in-law może oznaczać nie tylko brata współmałżonka. W zależności od kontekstu może to być również mąż siostry. Tak samo sister-in-law oznacza siostrę współmałżonka albo żonę brata.

Liczbę mnogą tworzymy przez dodanie końcówki do głównego rzeczownika, a nie na końcu całego wyrażenia. Poprawne formy to:

• two brothers-in-law, nie: two brother-in-laws,
• three sisters-in-law,
• my parents-in-law.

Zbiorcze określenie the in-laws oznacza teściów lub szerzej rodzinę współmałżonka. Zdanie We are visiting the in-laws this weekend zwykle znaczy „W ten weekend odwiedzamy teściów”, choć dokładne znaczenie wynika z sytuacji.

W praktyce nie radzę tłumaczyć każdego polskiego „szwagra” automatycznie jako brother-in-law bez sprawdzenia relacji. Najpierw trzeba ustalić, czy chodzi o brata partnera, czy męża siostry – w obu przypadkach angielski używa tej samej formy, ale w bardziej precyzyjnym opisie warto dopowiedzieć: my wife’s brother albo my sister’s husband.

Rodziny patchworkowe i zastępcze – różnica między step- a half-

Rodzina patchworkowa to po angielsku najczęściej blended family albo stepfamily. Jest to rodzina, w której co najmniej jeden dorosły ma dziecko z wcześniejszej relacji, a nowy związek tworzy wspólne gospodarstwo domowe.

Przedrostek step- opisuje relację powstałą wskutek małżeństwa lub związku rodzica. Nie oznacza więzi biologicznej:

• stepmother – macocha,
• stepfather – ojczym,
• stepsister – siostra przybrana, czyli córka nowego partnera rodzica,
• stepbrother – brat przybrany, czyli syn nowego partnera rodzica,
• stepchild – pasierb lub pasierbica.

Przedrostek half- wskazuje natomiast na wspólnego biologicznego rodzica. Half-brother to brat przyrodni, z którym mamy matkę albo ojca, ale nie oboje rodziców. Half-sister oznacza siostrę przyrodnią w dokładnie tym samym sensie.

Można też spotkać określenia związane z adopcją i opieką:

• adoptive parents – rodzice adopcyjni,
• adopted child – adoptowane dziecko,
• foster parents – rodzice zastępczy,
• foster child – dziecko w rodzinie zastępczej,
• godmother i godfather – matka chrzestna i ojciec chrzestny,
• godparents – rodzice chrzestni.

Kiedy stosować przedrostek step-, a kiedy half-?

Najprostszy test brzmi: czy z tą osobą łączy mnie jeden wspólny rodzic biologiczny?

• Tak – użyj half-: half-sister, half-brother.
• Nie, ale nasi rodzice są małżeństwem lub pozostają w związku – użyj step-: stepsister, stepbrother.

Przykład: córka nowej żony mojego ojca jest moją stepsister. Córka mojej mamy z wcześniejszego związku jest moją half-sister. W polskim oba przypadki bywają określane podobnie, dlatego ta różnica często sprawia trudność.

Idiomy, zwroty i czasowniki złożone związane z rodziną

Same słówka wystarczą do prostego opisu, ale naturalna rozmowa wymaga także kolokacji i idiomów. Oto wyrażenia, które rzeczywiście przydają się na poziomie B1-B2:

• take after somebody – być podobnym do kogoś z rodziny. I take after my mother; we are both very patient. – Jestem podobna do mamy; obie jesteśmy bardzo cierpliwe.
• bring somebody up – wychowywać kogoś. My grandparents brought me up. – Moi dziadkowie mnie wychowali.
• get along with somebody – dobrze się z kimś dogadywać. I get along well with my younger brother. – Dobrze dogaduję się z młodszym bratem.
• start a family – założyć rodzinę, zwykle mieć dzieci. They want to start a family in the future. – Chcą w przyszłości założyć rodzinę.
• close-knit family – zżyta rodzina. We are a close-knit family, even though we live in different cities. – Jesteśmy zżytą rodziną, chociaż mieszkamy w różnych miastach.
• run in the family – być cechą występującą w rodzinie. Musical talent runs in our family. – Talent muzyczny występuje w naszej rodzinie.
• the black sheep of the family – czarna owca w rodzinie. He was considered the black sheep of the family because he chose an unusual career. – Uważano go za czarną owcę rodziny, ponieważ wybrał nietypowy zawód.
• the spitting image of somebody – być uderzająco podobnym do kogoś. Your daughter is the spitting image of you. – Twoja córka jest bardzo do ciebie podobna.
• Blood is thicker than water. – Krew nie woda; więzy rodzinne bywają silniejsze niż inne relacje.

W rozmowie lepiej powiedzieć We are very close niż nadużywać idiomu blood is thicker than water. Ten drugi brzmi bardziej jak przysłowie i nie pasuje do każdej sytuacji. Z kolei take after jest bardzo praktyczne podczas oglądania zdjęć rodzinnych:

Do you take after your mother or your father?
„Jesteś bardziej podobny do mamy czy do taty?”

Jak opisać swoją rodzinę po angielsku – wzory wypowiedzi z tłumaczeniem

Dobry opis rodziny po angielsku nie musi być długi. Najłatwiej zbudować go w czterech krokach: powiedz, z ilu osób składa się najbliższa rodzina, przedstaw rodziców lub rodzeństwo, dodaj informacje o dalszych krewnych, a na końcu opisz relacje i miejsce zamieszkania.

Wzór A2/B1:

There are four people in my immediate family: my parents, my younger brother and me. My mother is a teacher and my father works in an office. My brother is twelve years old and he likes playing computer games. We also have two grandmothers and one grandfather. I have a close relationship with my family and we often spend weekends together.

Tłumaczenie:

W mojej najbliższej rodzinie są cztery osoby: moi rodzice, mój młodszy brat i ja. Moja mama jest nauczycielką, a tata pracuje w biurze. Mój brat ma dwanaście lat i lubi grać w gry komputerowe. Mamy również dwie babcie i jednego dziadka. Mam bliską relację z rodziną i często spędzamy razem weekendy.

Ten tekst sprawdzi się na egzaminie, ponieważ zawiera podstawowe nazwy, czas teraźniejszy i proste informacje o zainteresowaniach. Uczeń może łatwo wymienić younger brother na older sister albo dodać zdanie o kuzynach.

Wzór B1/B2 dla osoby dorosłej:

My family is quite small, but we are very close. I live in another city with my partner, while my parents still live in the town where I grew up. My older sister lives abroad, so we do not see each other often, but we keep in touch online. I get along particularly well with my father because we share similar interests. My grandparents had a strong influence on me when I was a child, and many family traditions come from them. Although everyone has a busy life, we try to meet several times a year.

Tłumaczenie:

Moja rodzina jest dość mała, ale jesteśmy bardzo zżyci. Mieszkam z partnerem w innym mieście, podczas gdy moi rodzice nadal mieszkają w miejscowości, w której dorastałam. Moja starsza siostra mieszka za granicą, więc nie widujemy się często, ale utrzymujemy kontakt przez internet. Szczególnie dobrze dogaduję się z tatą, ponieważ mamy podobne zainteresowania. Moi dziadkowie mieli na mnie duży wpływ, kiedy byłam dzieckiem, i wiele rodzinnych tradycji pochodzi właśnie od nich. Chociaż każdy ma intensywne życie, staramy się spotykać kilka razy w roku.

Przydatne pytania w rozmowie to:

• How many siblings do you have? – Ile masz rodzeństwa?
• Where does your family live? – Gdzie mieszka twoja rodzina?
• Do you have a big extended family? – Czy masz dużą dalszą rodzinę?
• Do you get along with your siblings? – Czy dobrze dogadujesz się z rodzeństwem?
• Do you look like your parents? – Czy jesteś podobny do rodziców?

Na pytanie How many siblings do you have? odpowiadamy na przykład: I have one sister and two brothers albo I am an only child, jeśli jesteśmy jedynakiem lub jedynaczką. Nie mówimy I have no siblingses – poprawne słowo pozostaje w liczbie pojedynczej jako sibling.

Najczęstsze błędy i pułapki językowe

Najczęściej widzę kilka powtarzających się pomyłek:

• Nephew i niece nie oznaczają szwagra ani bratowej. To odpowiednio syn i córka naszego rodzeństwa.
• Brother-in-law i sister-in-law mają liczbę mnogą w środku: brothers-in-law, sisters-in-law.
• Sibling oznacza jedną osobę z rodzeństwa, a siblings – co najmniej dwie osoby. Nie używamy formy siblinges.
• Cousin nie wskazuje płci. Jeśli jest to istotne, trzeba powiedzieć male cousin lub female cousin, choć najczęściej nie ma takiej potrzeby.
• Children to liczba mnoga od child. Forma childs jest niepoprawna.
• Parents oznacza rodziców, natomiast relatives – krewnych. Nie są to synonimy.

Uważaj również na słowo family. Gdy mówimy o rodzinie jako grupie, często używamy liczby pojedynczej: My family is very supportive. W odmianie brytyjskiej można spotkać liczbę mnogą, gdy akcentujemy poszczególnych członków, ale osoby uczące się angielskiego mogą bezpiecznie stosować konstrukcję z is.

Najskuteczniejsza nauka nie polega na przepisywaniu listy. Warto narysować własne drzewo genealogiczne po angielsku, podpisać relacje i ułożyć z każdym słowem jedno prawdziwe zdanie. Dzięki temu half-sister nie pozostanie abstrakcyjną definicją, tylko stanie się elementem konkretnej historii.

Znajomość nazw rodzinnych ułatwia nie tylko naukę do sprawdzianu. Pozwala swobodniej odpowiedzieć na pytania podczas spotkania, napisać opis na egzaminie i zrozumieć, o kim mówią inni. Najpierw utrwal immediate family, następnie dodaj extended family, in-laws oraz rozróżnienie step- i half-. Na końcu opisz własną rodzinę w ośmiu–dziesięciu zdaniach i przeczytaj tekst na głos. To prosty sposób, by członkowie rodziny po angielsku przestali być listą słów, a zaczęli działać w prawdziwej rozmowie.