Moja rodzina scenariusz zajęć w przedszkolu – gotowy plan

Zajęcia o członkach rodziny
0
(0)

Temat rodziny pojawia się w przedszkolu często, ale nie zawsze łatwo przeprowadzić go tak, aby każde dziecko czuło się bezpiecznie i mogło aktywnie uczestniczyć. Poniżej proponuję gotowy, elastyczny plan zajęć dla dzieci od 3 do 6 lat, który można przeprowadzić w jednej dłuższej sesji albo podzielić na dwa dni.

Element zajęć Propozycja Dostosowanie
Grupa Dzieci w wieku 3–6 lat Inny poziom pytań i zadań językowych
Czas 45–60 minut Dla trzylatków najlepiej 30–40 minut
Temat Moja rodzina i domowe relacje Dziecko przedstawia osoby ważne, nie tylko krewnych
Główne aktywności Rozmowa, wierszyk, ruch, analiza słuchowa, praca plastyczna Możliwość wyboru aktywności przez dziecko

Rodzinne drzewo w przedszkolu

Kompleksowy scenariusz zajęć „Moja rodzina” w przedszkolu – cele i przygotowanie

Przygotowany przeze mnie scenariusz zajęć „Moja rodzina” w przedszkolu łączy rozmowę, ruch, ćwiczenia słuchowe i ekspresję plastyczną. Taki układ jest celowy. Dzieci w wieku przedszkolnym nie powinny przez długi czas siedzieć i odpowiadać na pytania, nawet jeśli temat wydaje się im bliski. Z mojego doświadczenia wynika, że po kilku minutach rozmowy potrzebują zmiany pozycji, ruchu albo zadania angażującego dłonie.

Zajęcia wspierają obszary wskazywane w podstawie programowej wychowania przedszkolnego: rozwój fizyczny, emocjonalny, społeczny i poznawczy. Nie chodzi jednak o to, aby podczas jednej lekcji zrealizować wszystkie możliwe umiejętności. Najważniejsze jest stworzenie okazji do wypowiedzi, słuchania innych, rozpoznawania relacji i wyrażania własnych uczuć.

Cele ogólne:

  • budowanie poczucia przynależności do grupy i rodziny;
  • rozwijanie umiejętności wypowiadania się na bliski dziecku temat;
  • kształtowanie szacunku dla różnych ról i obowiązków domowych;
  • rozwijanie percepcji słuchowej, koordynacji ruchowej oraz motoryki małej;
  • doskonalenie współpracy i respektowania prostych zasad zabawy.
Sfera rozwoju Dziecko po zajęciach
Fizyczna Naśladuje czynności, porusza się zgodnie z instrukcją, doskonali sprawność dłoni.
Emocjonalna Nazywa wybrane emocje i wskazuje osoby, przy których czuje się bezpiecznie.
Społeczna Słucha wypowiedzi rówieśników, czeka na swoją kolej i zauważa różnorodność rodzin.
Poznawcza Rozpoznaje i nazywa członków rodziny, dzieli proste słowa na sylaby, klasyfikuje obrazki.

Środki dydaktyczne i materiały niezbędne do przeprowadzenia zajęć

Przed zajęciami przygotowuję salę tak, aby dzieci mogły łatwo przejść z dywanu do stolików. Nie ustawiam wszystkich pomocy w widocznym miejscu. Zbyt wiele rekwizytów od początku rozprasza grupę, szczególnie trzylatki.

Potrzebne będą:

  • obrazki przedstawiające różne osoby i sytuacje rodzinne;
  • napisy: „mama”, „tata”, „dziecko”, „babcia”, „dziadek”, „dom”, „rodzina”;
  • kartoniki z kropkami lub prostymi symbolami do zabawy w kodowanie;
  • miękka piłka albo pluszowy przedmiot do przekazywania;
  • nagranie spokojnej muzyki lub instrument, na przykład bębenek;
  • kartki, kredki, flamastry, klej, kolorowy papier i bezpieczne nożyczki;
  • papierowy talerz, rolka po ręczniku papierowym lub karton do pracy przestrzennej;
  • materiały sensoryczne: kawałki materiału, włóczka, folia bąbelkowa, papier ścierny lub filc;
  • duży arkusz papieru do stworzenia wspólnego domu grupy.

Nie polecam rozdawać dzieciom nożyczek i kleju przed wyjaśnieniem zadania. W praktyce pierwsze minuty pracy plastycznej mijają wtedy na wymianie materiałów, a nie na tworzeniu. Przy młodszej grupie warto przygotować wcześniej większe elementy do przyklejania.

Ważna zasada: podczas rozmowy nie pytam każdego dziecka: „Z kim mieszkasz?”. Dla części dzieci może to być trudne lub bolesne pytanie. Bezpieczniejsze jest sformułowanie: „Kto jest dla ciebie ważny?” albo „Kto może pomagać ci i troszczyć się o ciebie?”. Dziecko samo decyduje, ile chce powiedzieć.

Szczegółowy przebieg zajęć dydaktycznych krok po kroku

Część wstępna i zabawy integrujące grupę

1. Powitanie w kręgu – około 5 minut

Dzieci siedzą w kole. Trzymam w dłoniach miękką piłkę i mówię:

„Witam tych, którzy lubią przytulanie,
witam tych, którzy lubią wspólne śniadanie,
witam tych, którzy mają kogoś blisko,
i tych, dla których ważne jest dobre słowo.”

Następnie przekazuję piłkę wybranej osobie. Dziecko może powiedzieć swoje imię, pomachać albo tylko potrzymać piłkę i podać ją dalej. Nie zmuszam do wypowiedzi. To drobna rzecz, ale bardzo pomaga dzieciom nieśmiałym oraz tym, które dopiero uczą się funkcjonowania w grupie.

2. Zabawa „Dom budzi się” – około 5 minut

Dzieci zwijają się w kłębek jak „śpiący dom”. Na hasło „rano” powoli wstają, przeciągają się, robią kilka kroków i wykonują czynności naśladowcze:

  • mieszają owsiankę;
  • czeszą włosy;
  • zakładają buty;
  • pakują plecak;
  • podlewają kwiaty;
  • sprzątają zabawki.

Podkreślam, że każdą czynność może wykonywać każda osoba. Nie przypisuję gotowania mamie, a naprawiania tacie. Dzieci szybko zauważają, że w ich domach obowiązki są dzielone na różne sposoby.

Część zasadnicza – rozmowa kierowana, wiersz i ćwiczenia słowne

3. Rozmowa kierowana – około 8 minut

Pokazuję obrazki domu, osób dorosłych, dzieci, dziadków i zwierzęcia domowego. Pytam:

  • Co może znajdować się w domu?
  • Co sprawia, że w domu czujemy się bezpiecznie?
  • Kto może pomagać dziecku, kiedy jest chore albo smutne?
  • Jak można okazać komuś troskę?
  • Czy wszystkie rodziny wyglądają tak samo?

Wprowadzam pojęcie więzi rodzinnych, ale tłumaczę je prosto: „To bliskość, troska i pomoc między osobami”. Nie wymagam, aby dzieci używały słowa „pokrewieństwo”. Dla trzylatka ważniejsze jest rozpoznanie osoby niż poprawne posługiwanie się terminem.

4. Wierszyk „Blisko mnie” – około 5 minut

Czytam krótki tekst, a dzieci pokazują ruchem jego treść:


„Blisko mnie jest ktoś kochany,
ktoś od rana zatroskany.
Czasem tuli, czasem radzi,
w trudnej chwili mnie prowadzi.
Rodzin może być bez liku,
w każdej ważne jest bezpieczne miejsce w kąciku.”

Po przeczytaniu pytam, jakie słowa kojarzą się dzieciom z bezpieczeństwem. Akceptuję odpowiedzi konkretne, takie jak „koc”, „przytulenie”, „mama”, „babcia”, „pies” czy „telefon do taty”. Nie poprawiam dziecka tylko dlatego, że jego odpowiedź nie pasuje do podręcznikowego obrazu rodziny.

5. Ćwiczenia słuchowe i językowe – około 10 minut

Najpierw dzielimy na sylaby słowa: mama, tata, babcia, dziadek, rodzina, dom, siostra, brat. Dzieci klaszczą, wystukują rytm albo podskakują przy każdej sylabie.

Dla starszych dzieci dokładam analizę pierwszej głoski: „Na jaką głoskę zaczyna się słowo mama?”. Można również ułożyć napisy globalne i poprosić dzieci o dopasowanie napisu do ilustracji. Nie traktuję tego jak sprawdzianu czytania. Dziecko może rozpoznawać wyraz po pierwszej literze, długości albo charakterystycznym wyglądzie.

Następnie proponuję zdania do dokończenia:

  • „W moim domu lubimy…”
  • „Kiedy ktoś jest smutny, mogę…”
  • „W rodzinie pomagamy sobie, gdy…”

Jeśli dziecko nie chce mówić o własnym domu, może dokończyć zdanie ogólnie: „Ludzie mogą pomagać sobie, gdy…”.

6. Zabawa „Czyj to obowiązek?” – około 5 minut

Pokazuję obrazki przedstawiające pranie, zakupy, gotowanie, wynoszenie śmieci, opiekę nad dzieckiem i naprawianie przedmiotu. Dzieci przyporządkowują je do kartonu z napisem „mama”, „tata”, „dziecko” albo „wszyscy”.

Jeśli dziecko przypisze daną czynność tylko jednej osobie, pytam: „Czy ktoś jeszcze mógłby to zrobić?”. Celem nie jest wskazanie jednej poprawnej odpowiedzi, lecz przełamanie stereotypów i zauważenie, że obowiązki można dzielić.

7. Praca plastyczna – około 15–20 minut

Dzieci wybierają jeden z wariantów opisanych poniżej. W grupie mieszanej nie narzucam wszystkim tej samej pracy. Trzylatek może wykonać prostą wydzierankę, a sześciolatek stworzyć rozbudowane drzewo relacji. Obie prace są wartościowe, jeśli odpowiadają możliwościom dziecka.

Zakończenie, ewaluacja i podsumowanie zajęć

Na zakończenie dzieci siadają w kole. Kładę przed nimi trzy symbole: serce, dłoń i ucho. Pytam, który symbol najlepiej pasuje do dzisiejszych zajęć:

  • serce – dowiedziałem się czegoś o bliskości i trosce;
  • dłoń – podobała mi się praca lub zabawa ruchowa;
  • ucho – podobało mi się słuchanie i rozmowa.

Dziecko może wskazać symbol, powiedzieć jedno zdanie albo tylko dotknąć wybranej kartki. Na koniec podkreślam: „Rodziny mogą być różne, ale ważne jest, aby osoby w nich dawały sobie troskę, pomoc i poczucie bezpieczeństwa”.

Zajęcia o członkach rodziny

Zbiór angażujących zabaw ruchowych, sensorycznych i integracyjnych

Poniższe propozycje można włączyć do głównego planu albo wykorzystać osobno podczas kolejnych dni.

„Rodzinne lustro” – rozwój koordynacji i koncentracji

Dzieci dobierają się w pary. Jedno pokazuje powolne czynności, na przykład czesanie, ubieranie kurtki albo podlewanie kwiatów, a drugie je naśladuje. Po minucie następuje zmiana. Przy trzylatkach lepiej prowadzić zabawę całą grupą, stojąc naprzeciw dzieci.

„Paczka dla domu” – motoryka duża i współpraca

Dzieci przenoszą lekkie przedmioty z jednego miejsca do drugiego, na przykład miękkie klocki oznaczone obrazkami. Wspólnie „wyposażają dom”: do kuchni trafia kubek, do sypialni poduszka, a do pokoju dziecięcego pluszowa zabawka. Nie chodzi o szybkość. Ważniejsze jest planowanie i przekazywanie sobie przedmiotów.

„Zgadnij po dotyku” – stymulacja sensoryczna

Do materiałowego worka wkładam przedmioty kojarzące się z codziennością: łyżkę, skarpetkę, mały klocek, szczotkę, kawałek materiału. Dziecko dotyka wybranego przedmiotu i próbuje go rozpoznać. Jeśli nie chce wkładać ręki do worka, może oglądać przedmiot z zasłoniętymi oczami tylko wtedy, gdy czuje się z tym bezpiecznie. Nie stosuję zaskakiwania ani presji.

„Rodzinny kod” – logiczne myślenie

Ustalamy kod: czerwone koło oznacza klaśnięcie, niebieskie koło – podskok, a żółte koło – obrót. Układam krótkie sekwencje z kartoników. Dzieci odczytują je ruchem. Starsze przedszkolaki mogą samodzielnie stworzyć kod dla kolegów.

„Kto pomaga?” – rozwój języka i empatii

Pokazuję scenki: ktoś upadł, ktoś nie może zapiąć kurtki, ktoś zgubił kredkę. Dzieci wskazują, jak można pomóc. Warto dopuścić różne odpowiedzi: poprosić dorosłego, podać przedmiot, pocieszyć, poczekać. To ćwiczenie dobrze pokazuje, że pomoc nie zawsze oznacza wykonanie zadania za drugą osobę.

Pomysły na pracę plastyczną „Moja rodzina” i drzewo genealogiczne

1. Rodzinny dom z wydzieranki

To najprostsza propozycja dla dzieci w wieku 3–4 lat. Dzieci przyklejają na kartce kolorowe kawałki papieru, tworząc dom, a w jego oknach umieszczają osoby lub symbole ważnych osób. Można wykorzystać gotowe koła i prostokąty, jeśli wycinanie byłoby zbyt trudne.

Materiały: kartka, kolorowy papier, klej, kredki.
Poziom trudności: niski.
Zaangażowanie nauczyciela: przygotowanie większych elementów i pomoc w nazywaniu postaci.

2. Portret osób, które są dla mnie ważne

Dziecko rysuje jedną lub kilka osób. Nie wymagam, aby były to wyłącznie osoby spokrewnione. Może pojawić się babcia, rodzic zastępczy, rodzeństwo, opiekun, przyjaciel rodziny albo zwierzę, z którym dziecko jest związane.

Dobrze sprawdzają się kartonowe talerzyki jako twarze. Włóczka może stać się włosami, a kawałki materiału ubraniami. Taka praca rozwija motorykę małą, ale także pozwala dziecku opowiedzieć o relacji bez konieczności tworzenia realistycznego rysunku.

Materiały: papierowe talerzyki, włóczka, tkaniny, klej, mazaki.
Poziom trudności: średni.
Zaangażowanie nauczyciela: umiarkowane, głównie przy organizacji materiałów.

3. Drzewo bliskości

Klasyczne drzewo genealogiczne dla dzieci nie zawsze jest dobrym rozwiązaniem. Może sugerować, że każda rodzina ma identyczną strukturę. Dlatego proponuję „drzewo bliskości”. Na dużym kartonie rysuję pień, a dzieci doklejają liście z imionami, symbolami lub rysunkami osób ważnych.

Dzieci starsze mogą umieścić bliżej pnia osoby, z którymi mieszkają, a dalej te, które odwiedzają lub z którymi kontaktują się rzadziej. Nie oceniam układu. To nie jest test pokrewieństwa, lecz wizualizacja relacji.

Materiały: duży karton, papier kolorowy, klej, kredki, gotowy szablon liści.
Poziom trudności: średni lub wysoki.
Zaangażowanie nauczyciela: większe, szczególnie przy rozmowie indywidualnej z dzieckiem.

Jak dostosować scenariusz do wieku dzieci i zróżnicowanych sytuacji rodzinnych

Dzieci w wieku 3–4 lat

Trzylatki potrzebują krótkich komunikatów, powtarzalności i częstej zmiany aktywności. Ograniczam liczbę obrazków do trzech lub czterech. Zamiast pytać o relacje rodzinne, proszę o wskazanie: „Pokaż osobę, która może przytulić” albo „Znajdź obrazek przedstawiający dom”.

W tej grupie ćwiczenia słuchowe powinny polegać głównie na rytmizowaniu i powtarzaniu. Nie oczekuję prawidłowego dzielenia każdego słowa na sylaby. Jeśli dziecko zamiast klaskać mówi słowo albo tylko obserwuje, nadal uczestniczy w aktywności.

Dzieci w wieku 5–6 lat

Starsze przedszkolaki mogą tworzyć krótkie wypowiedzi, porównywać obowiązki i układać sekwencje obrazków. Warto zaproponować im napisanie pierwszej litery imienia wybranej osoby, ułożenie wyrazów z rozsypanki albo stworzenie własnej zagadki:

„Ta osoba pomaga mi, gdy nie umiem zawiązać buta. Kto to może być?”

Sześciolatki mogą również zastanowić się, czym różni się „mieszkać razem” od „być blisko”. To dobry moment na pokazanie, że więź może być ważna także wtedy, gdy ktoś mieszka w innym domu.

Różnorodność rodzin – język, który chroni dziecko

W grupie mogą być dzieci wychowywane przez jednego rodzica, dziadków, rodzinę zastępczą, rodziców adopcyjnych albo w rodzinach patchworkowych. Mogą też przeżywać rozstanie rodziców, chorobę lub nieobecność bliskiej osoby. Nauczyciel nie musi opowiadać o tych sytuacjach całej grupie. Powinien jednak unikać komunikatów sugerujących jeden prawidłowy model.

Zamiast „Każdy ma mamę i tatę” lepiej powiedzieć: „Każdy ma osoby, które się nim opiekują”. Zamiast „Narysuj całą swoją rodzinę” można użyć polecenia: „Narysuj osoby albo zwierzęta, które są dla ciebie ważne”. Zamiast „Kto mieszka z tobą?” sprawdzi się pytanie: „Kto jest częścią twojego codziennego życia?”.

Nie proszę dzieci o publiczne wyjaśnianie, dlaczego ktoś nie mieszka z rodzicem. Jeśli pojawia się trudna wypowiedź, odpowiadam spokojnie i krótko: „Rozumiem, że to dla ciebie ważne. Możesz o tym opowiedzieć mi później, jeśli będziesz chciał”. Następnie wracam do aktywności.

Warto również obserwować dzieci, które nagle milkną, odkładają pracę albo nie chcą brać udziału w rozmowie. Nie zawsze oznacza to brak zainteresowania. Czasem jest to sygnał, że temat uruchomił silne emocje. W takich sytuacjach możliwość narysowania domu, przytulanki lub „bezpiecznego miejsca” może być lepsza niż dalsze pytania.

Dobrze przeprowadzony scenariusz „Ja i moja rodzina” dla przedszkola nie polega na odpytywaniu dzieci z nazw członków rodziny. Jego celem jest rozwój języka, empatii, samodzielności i poczucia, że różne doświadczenia można przyjąć z szacunkiem. Przed zajęciami warto przygotować tylko kilka podstawowych materiałów, ale przede wszystkim przemyśleć język poleceń i pytania.

Najpraktyczniej przeprowadzić plan w dwóch częściach: pierwszego dnia zrobić rozmowę, zabawy i ćwiczenia słuchowe, a następnego dnia wrócić do pracy plastycznej. Dzięki temu dzieci nie muszą kończyć obrazka w pośpiechu, a nauczyciel może spokojnie obserwować ich potrzeby i modyfikować kolejne zadania.

Czy Artykuł był pomocny?

Kliknij w gwiazdkę żeby ocenić!

Ocena 0 / 5. Wynik: 0

Brak ocen, bądź pierwszy!

Marta Wysocka
Mam na imię Marta Wysocka, mam 38 lat i od kilkunastu lat zawodowo pracuję z dziećmi oraz ich rodzicami. Z wykształcenia jestem pedagogiem, a najbliższe są mi zagadnienia związane z pedagogiką opiekuńczo-wychowawczą, codziennym funkcjonowaniem rodziny i wspieraniem dziecka w taki sposób, który uwzględnia zarówno jego potrzeby, jak i możliwości dorosłych.

0 komentarzy

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *