ADHD u dziewczynek — dlaczego łatwo je przeoczyć i co może zauważyć rodzic
ADHD u dziewczynek rozpoznaje się zwykle później niż u chłopców, choć kłopoty dziewczynek bywają równie duże. Rodzice najpierw czują niepokój, który trudno nazwać: córka jest w szkole spokojna, ma niezłe oceny, a jednak zwykły dzień kosztuje ją wyraźnie więcej wysiłku niż rówieśniczki.
W Poradni Psychologicznej Mój Świat — Centrum Terapii i Rozwoju w Radomiu często rozmawiamy z rodzicami, którzy przychodzą właśnie z takim niepokojem. W tym artykule wyjaśniamy, dlaczego ADHD u dziewczynek tak łatwo przeoczyć, co możesz zauważyć w domu i w szkole oraz od czego zacząć, jeśli coś Cię martwi.
Spis treści
1. Dlaczego ADHD u dziewczynek łatwo przeoczyć
2. Wysiłek, którego w szkole nie widać
3. Kiedy same starania przestają wystarczać
4. Gdy na pierwszy plan wychodzi lęk albo smutek
5. Na co zwrócić uwagę w domu i w szkole
6. Od czego zacząć
7. Podsumowanie
8. FAQ
Dlaczego ADHD u dziewczynek łatwo przeoczyć
ADHD, czyli zespół nadpobudliwości psychoruchowej z deficytem uwagi, długo kojarzono z ruchliwym chłopcem, który nie usiedzi w ławce i przeszkadza na lekcji. Takie dziecko dorośli zauważają szybko. U wielu dziewczynek przeważają jednak kłopoty z uwagą: uczennica siedzi spokojnie, ale myślami jest daleko, końcówka polecenia jej umyka i zabiera się do pracy później niż inni. Na lekcji nikomu to nie przeszkadza, więc nauczyciel rzadziej ma powód, żeby porozmawiać z rodzicem.
Że dziewczynki czekają na rozpoznanie dłużej, pokazuje duże badanie z 2024 roku, oparte na dokumentacji medycznej z całej Walii: u dziewczynek ADHD rozpoznawano średnio prawie dwa lata później niż u chłopców, a część z nich dowiedziała się, że ma ADHD, dopiero w dorosłości.
Wysiłek, którego w szkole nie widać
Wiele dziewczynek długo radzi sobie samodzielnie, zanim ktokolwiek zauważy ich kłopoty. Bardzo się starają, dostosowują się do oczekiwań nauczycieli i przez cały dzień pilnują, żeby niczego nie zapomnieć i nie odstawać od innych. Dziewczynka z ADHD może mieć dobre oceny, ale często płaci za nie dużo większym wysiłkiem, niż widać z zewnątrz.
Ile ją to kosztuje, widać dopiero w domu. Po powrocie ze szkoły pojawiają się łzy, rozdrażnienie albo wybuch złości, a nauka, na którą innym dzieciom wystarcza godzina, ciągnie się przez cały wieczór. Nauczyciele mówią Ci, że wszystko jest w porządku, i łatwo wtedy zwątpić we własne obserwacje. Tymczasem to częsta sytuacja: w szkole córka trzyma się ze wszystkich sił, a w domu tych sił już jej brakuje. To, co widzą nauczyciele, bywa więc zbyt optymistyczne.
Kiedy same starania przestają wystarczać
Pracowitością da się nadrabiać, dopóki wymagania rosną powoli. Trudności wychodzą na jaw zwykle wtedy, gdy dziecko przechodzi do starszych klas. Takim progiem bywa czwarta klasa: poszczególnych przedmiotów uczą różni nauczyciele, materiału jest więcej i terminów trzeba pilnować samodzielnie. Podobnie bywa po przejściu do szkoły ponadpodstawowej. Dziewczynka, która do tej pory dawała sobie radę, mimo że pracuje równie ciężko jak wcześniej, zaczyna nie nadążać albo utrzymuje dobre oceny coraz większym kosztem.
Gdy na pierwszy plan wychodzi lęk albo smutek
Czasem w oczy rzuca się przede wszystkim lęk, a kłopoty z uwagą zostają w tle. Córka boi się sprawdzianów, martwi się na zapas i coraz częściej bywa smutna. To samo walijskie badanie pokazało, że u dziewczynek z ADHD częściej niż u chłopców najpierw rozpoznawano zaburzenia lękowe albo depresję, a ADHD dopiero później. Nie znaczy to, że pierwsza diagnoza była błędna, bo lęk, depresja i ADHD często występują razem. Warto jednak opowiedzieć specjaliście o wszystkim, co widzisz, także o trudnościach z koncentracją i organizacją, bo dopiero całość pozwoli mu zrozumieć, co się dzieje.
Jeśli córka mówi, że nie chce żyć, albo robi sobie krzywdę, nie czekaj na termin wizyty. Córka może sama zadzwonić pod telefon zaufania dla dzieci i młodzieży 116 111, Ty możesz szukać wsparcia w całodobowym centrum wsparcia dla dorosłych w kryzysie psychicznym pod numerem 800 70 2222, a w sytuacji zagrożenia życia dzwoń pod 112.
Na co zwrócić uwagę w domu i w szkole
Często to rodzic pierwszy zauważa, że coś jest nie tak. Warto wtedy przyjrzeć się zwykłemu dniowi. Czy zadanie, które powinno zająć kwadrans, trwa godzinę, bo myśli co chwilę uciekają? Czy córka gubi rzeczy i o sprawdzianie dowiaduje się w ostatniej chwili? Czy zaczyna wiele spraw, a mało którą kończy? Czy po szkole jest wyraźnie bardziej zmęczona niż rówieśniczki, a emocje, które przez cały dzień trzymała w ryzach, wybuchają w domu?
Każde z tych zachowań może mieć inną przyczynę niż ADHD, bo podobnie wygląda czasem zwykłe zmęczenie, kłopoty ze snem albo trudny okres w klasie. O konsultacji warto pomyśleć wtedy, gdy trudności trwają od wielu miesięcy, wracają niezależnie od dnia i przedmiotu i kosztują córkę coraz więcej sił.
Z wychowawcą porozmawiaj nie tylko o ocenach i zachowaniu, ale też o tym, jak córka pracuje na lekcji: czy zaczyna zadania razem z innymi, czy kończy je na czas i czy często prosi o powtórzenie polecenia. Spokojna dziewczynka rzadko przyciąga uwagę, więc nauczyciel nieraz dostrzega jej kłopoty dopiero wtedy, gdy zapytasz o takie konkretne sytuacje.
Od czego zacząć
Pierwszym krokiem może być rozmowa z pedagogiem albo psychologiem szkolnym. Możesz też zgłosić się do publicznej poradni psychologiczno-pedagogicznej. Jej opinia pozwala nauczycielom dostosować wymagania. Samo rozpoznanie ADHD stawia jednak lekarz psychiatra, zwykle po diagnozie psychologicznej, a taką diagnozę można przeprowadzić w poradni zdrowia psychicznego dla dzieci w ramach NFZ albo prywatnie.
W naszej poradni zaczynamy od wstępnej rozmowy konsultacyjnej. Nie potrzebujesz na nią skierowania i możesz przyjść najpierw bez córki, żeby spokojnie opowiedzieć, co Cię niepokoi. Jeśli specjalista uzna, że warto przyjrzeć się sprawie dokładniej, zaproponuje diagnozę psychologiczną i diagnozę psychiatryczną, refundowane przez NFZ. Psycholog sprawdza wtedy, jak córka radzi sobie z uwagą, organizacją i emocjami, a lekarz psychiatra stawia rozpoznanie i omawia z Tobą, co dalej. Bardzo przydadzą się Twoje obserwacje z domu i informacje od nauczycieli, nawet jeśli w szkole nikt nie widzi powodu do niepokoju.
Diagnoza pomaga zrozumieć, skąd biorą się kłopoty córki, i otwiera drogę do wsparcia: terapii, wskazówek dla rodziców i rozmowy ze szkołą o dostosowaniu wymagań. Szkoła zdecyduje sama, ale do tej rozmowy pójdziesz z konkretnymi argumentami.
Podsumowanie
ADHD u dziewczynek łatwo przeoczyć, bo częściej objawia się kłopotami z uwagą niż nadruchliwością, a dziewczynki wkładają wiele wysiłku w to, żeby nadążać za innymi. Często widać to dopiero w domu albo po przejściu do starszych klas, a czasem wszystko zasłania lęk i smutek. Jeśli zwykły dzień kosztuje Twoją córkę wyraźnie więcej sił niż rówieśniczki, warto porozmawiać o tym ze specjalistą.
Porozmawiajmy o tym, co Cię niepokoi
Jeśli niepokoi Cię to, jak Twoja córka radzi sobie na co dzień, zapraszamy na wstępną rozmowę konsultacyjną do Poradni Mój Świat w Radomiu. Wysłuchamy Cię i razem ustalimy, co dalej. Więcej o tym, jak przebiega diagnoza psychologiczna i psychiatryczna dzieci i młodzieży, przeczytasz na naszej stronie.
FAQ
1. Czy dobre oceny wykluczają ADHD?
Nie. Wiele dziewczynek z ADHD ma dobre oceny, ale pracuje na nie dużo ciężej niż rówieśnicy, często całymi wieczorami nad książkami.
2. Kto stawia rozpoznanie ADHD?
Rozpoznanie stawia lekarz psychiatra, zwykle po diagnozie psychologicznej. Opinia poradni psychologiczno-pedagogicznej pomaga szkole dostosować wymagania, ale nie zastępuje diagnozy lekarskiej.
3. Czy na pierwszą rozmowę trzeba przyjść z dzieckiem?
Nie. Na wstępną rozmowę konsultacyjną możesz przyjść bez dziecka i bez skierowania. Na diagnozę niepełnoletnie dziecko przychodzi z rodzicem lub opiekunem, a po 16. urodzinach potrzebna jest także zgoda samego nastolatka.
Autor: Zespół Specjalistów Poradni Psychologicznej Mój Świat
Psychologowie, terapeuci i pedagodzy z pasją do pracy z dziećmi i młodzieżą.
Treści publikowane na blogu powstają w oparciu o wiedzę kliniczną, wieloletnie doświadczenie terapeutyczne oraz codzienną pracę z dziećmi, młodzieżą i ich rodzinami. Dzielimy się praktycznym spojrzeniem na rozwój dziecka, wyzwania emocjonalne i behawioralne oraz ścieżki wsparcia, które realnie pomagają.
Poznaj Poradnię Mój Świat ➜ Specjaliści z Poradni Mój Świat

0 komentarzy